“neysem o’yum.. tahakkümün bundan daha masum tınılı bir sloganı olmamıştı hiç.. benliğin daimi bir bozulma halinde, kronik bir çökmek – üzerelik halinde tutulması, günümüzdeki düzenin en iyi korunan sırrıdır.. zayıf, morali bozuk, kabahati kendinde arayan, sanal benlik, üretimdeki hiç bitmeyen yeniliklerin hızla modası geçen teknolojilerin, sürekli altüst olan toplumsal normların ve genelleşmiş esnekliğin temelde gereksinim duyduğu sonsuz uyum sağlama yeteneğine sahip olan öznedir.. o aynı zamanda doymak bilmez bir tüketicidir ve çelişkiye bakın ki asli larva haline dönebilmek amacıyla en kıytırık ‘projelere’ azim ve istekle kendisini dahil eden, ama sonra asli larva haline dönen ‘en üretken ben’ de o’dur..

o halde neyim ben? çocukluğundan beri sütün, kokuların, öykülerin, seslerin, duyguların, tekerlemelerin, cisimlerin, işaretlerin, fikirlerin, izlenimlerin, bakışların, şarkıların ve yiyeceklerin meydana getirdiği akışla iç içeyim.. ben neyim? mekâna, çilelere, atalarıma, arkadaşlarıma, sevdiklerime, olaylara, dillere, anılara, kesinlikle ‘ben olmayan’ her şeye her yönden bağlıyım.. beni dünyaya bağlayan her şey, beni ben yapan bağlantılar, beni meydana getiren unsurlar bana bir kimlik, çıkarılıp gösterilecek bir şey vermezler; belli zaman ve yerlerde ‘ben’ diyen varlığı doğuran tekil, ortak, yaşayan bir varoluş verirler bana.. uyumsuzluk duygusu benliğin sürekliliğine duyduğumuz aptalca inancın ve bizi biz yapan şeylere yeterli özeni göstermememizin basit bir sonucudur..

reebok’ın şanghay’daki bir gökdelenin tepesine kondurulmuş ‘neysem o’yum’ sloganını görmek insanın başını döndürüyor.. batı her yere en sık başvurduğu truva atını yerleştiriyor : benlik ile dünya, birey ile grup, bağlılık ile özgürlük arasındaki çıldırtan çelişki.. özgürlük, bağlarımızı koparma durumu değil, bağlarımız üzerinde değişiklikler yapmak yönündeki pratik kapasitemizdir.. aile yalnızca sakatlayan mekanizmasını değiştirmeye çalışmaktan vazgeçenler veya bunu nasıl değiştireceklerini bilmeyenler için cehennemdir.. insanın kendini köklerinden kurtulma özgürlüğü hayali bir özgürlük olmaktan öteye geçememiştir.. bizi güçlü kılan ve bir arada tutan o çok önemli şeyi kaybetmeksizin kendimizden kurtulamayız..

“neysem o’yum”, o halde sadece basit bir yalan, basit bir reklam kampanyası değildir.. aynı zamanda askeri bir kampanyadır.. insanlar arasında var olan her şeye, insanlar arasında fark edilmeden dolaşımda kalan her şeye, onları görünmez bağlarla birbirine bağlayan her şeye, tamamen yalnızlaşmasını önleyen her şeye, bizi var eden ve de dünyanın her yerinin sadece gelip geçilen bir yer, bir eğlence merkezi veya yeni kurulmuş bir şehir, bir yanıyla katıksız bir can sıkıntısı ve tutuksuzluktan oluşurken diğer yandan müthiş bir düzenden, sessizlikten, moleküler arabalar ve ideal metaların dışında hiçbir şeyin hareket etmediği donmuş bir boşluk görüntüsü ve hissi vermediğine bizleri inandıran her şeye karşı yöneltilmiş bir savaş çığırtkanlığıdır..

eğer fransa saatlik üretimde avrupa şampiyonu olmasaydı, bugün olduğu gibi anksiyete haplarının anavatanı, anti-depresan cenneti, nevrozların kabesi de olamayacaktı.. hastalık, zihinsel yorgunluk, depresyon tedavi edilmesi gereken bireysel rahatsızlık belirtilileri olarak görülebilir.. bütün bunlar sadece var olan düzenin devamına, aptalca normları kuzu kuzu kabullenmeme ve koltuk değneklerimin modernize edilmesine hizmet ediyor.. bunlar, bir yandan benim uyumlu, itaatkâr ve üretici eğilimlerimi seçiyor diğer yandan da hissettirmeden benden ayıklanması gereken şeylerin ne olduğunu belirliyor.. ‘değişmek için asla geç değildir, biliyorsun..’ ama benlik varsayımında başarısızlıklarım bir yıkıma da neden olabilir.. sonra da, bugünkü savaşta direniş eylemine dönüşebilirler.. bizi normalleştirip sakatlamak için kurulan tuzaklara karşı bir isyan, bir güç halini alabilirler..  benlik dedikleri, iç dünyamızdaki kriz yaşayan bir şey değil; sırtımıza damgasını vurmak istedikleri biçimdir.. aslında hepimiz başka yaratıklar arasında birer yaratık, benzerlikler arasında tekillikler, dünyanın bedenini oluşturan canlı bedenlerken, kendimizi keskin bir şekilde tanımlanan, tek başına, nitelikler çerçevesinde değer biçilebilir, kontrolü mümkün şeyler haline getirilmemizi istiyorlar.. çocukluğumuzdan beri bize söylene gelen şeyin aksine, zekâ uyum sağlamayı bilmek anlamına gelmiyor – ama öyle bir zekâ türü varsa bile bu köleliğin zekâsıdır.. bizi köleleştirmeyi hedefleyenlerin bakış açısına göre, tek uyum sağlayamayışımız ve bitkinliğimiz sadece sorun.. uyum sağlayamayışımız ve bitkinliğimiz aslında bize yeni suç ortaklıkları için bir başlangıç, bir buluşma noktası işaret ediyor.. tüm tahrip edilmişliklerine rağmen bu toplumun kendi amaçları doğrultusunda oluşturduğu bütün hayal ürünü şeylerden çok daha paylaşıma açık bir manzara ortaya koyarlar..

bizler depresyonda falan değiliz; grevdeyiz.. kendi kendilerini idare etmeyi reddedenler için ‘depresyon’ bir hal değil, politik ayrışmaya doğru giden bir geçit, vazgeçme, dışarı adım atmadır.. o noktadan itibaren ilaç tedavisi ve polis, uzlaşmanın tek yoludur.. tam da bu yüzden bugünkü toplum hiperaktif çocuklarını ritalin almaya zorlamakta, insanları hayat boyu ilaca bağımlı kılmakta tereddüt etmiyor ve yine bu yüzden üç yaşındaki çocuklarda bile davranış bozukluğu’ bulgulanabildiğini iddia ediyor.. çünkü benlik varsayımı her yerde çatırdamaya başladı..” 

“bugün batı m1 abrams tanklarının üstünde son ses heavy metal dinleyerek felluce’yi vuran amerikan askeridir.. o, moğol ovalarında kaybolmuş, herkesin kafa bulduğu, kredi kartına cankurtaran halatıymışçasına sarılan bir turisttir.. o, ‘go3’ oyununa iman etmiş bir ‘ceo’dur.. mutluluğu giysilerde, erkeklerde ve nemlendirici kremlerde arayan genç kızdır.. dünyadaki bütün asilerle dayanışma göstermek için – ama yenilmiş olmaları kaydıyla – yeryüzünün dört bir yanına seyahat eden isveçli insan hakları aktivistidir.. cinsel özgürlüğü olduğu sürece politik özgürlüğe değer vermeyen bir ispanyol’dur.. gerçeküstücülükten ‘viennese actionism’e kadar medeniyetin yüzüne en iyi kimin tükürebileceğini görmek için yarışan sanatçılar yüzyılının ‘modern dahisi’ önünde huşu duymamızı isteyen bir sanat aşığıdır.. ‘budizm’de gerçekçi bir bilinç teorisi bulmuş bir sibernetikçi ve hindu metafiziğiyle amatör düzeyde uğraşmanın yeni bilimsel keşiflere ilham vereceğine inanan bir kuantum fizikçisidir..

batı, çöküşüyle ilgili bütün kehanetler karşısında tek bir stratejiyle ayakta kalmış bir medeniyettir: burjuvazi işçisinden baronuna bütün olarak toplumun burjuvalaşmasına olanak tanımak için bir sınıf olarak kendisini inkâr etmek zorunda kalmıştır; sermaye kendisini bir sosyal ilişki olarak –finans kapitale ek olarak kültürel sermayeye ve sağlık sermayesine dönüşmek yoluyla- dayatabilmek için sermaye, bir ücret ilişkisi olarak kendini feda etmek zorunda kalmıştır; hıristiyanlık insanlar için yaygın bir şefkatli ve zayıf  olma emri, duygusal bir yapı olarak kendisini devam ettirebilmek için bir din olarak kendisini feda etmek zorunda kalmıştır.. batı da aynı şekilde, evrensel bir kültür olarak kendisini empoze edebilmek için özgün bir medeniyet olarak kendini feda etmiştir.. işleyiş şöyle de özetlenebilir : can çekişen bir varlık, biçim olarak yaşayabilmek için içerik olarak kendisini feda eder..”

‘GÖRÜNMEZ KOMİTE..’

‘YAKLAŞAN İSYAN..’ , GÖRÜNMEZ KOMİTE, Çeviri: R. IŞIK GÜNGÖR, SEL Yayınları, Şubat 2012, 120 Sayfa..

“- intihar dükkânı, buyurun..

üstünde kan kırmızısı renginde bir gömlek bulunan madam ‘tuvache’ telefonu kaldırıyor ve beklemesini istiyor karşı taraftan : ‘ayrılmayın mösyö..’ diyor ve bu arada sıkıntıdan ağzı yüzü birbirine girmiş bir kadın müşteriye parasının üstünü veriyor.. kadın elinde çevreye zarar vermeyen bir kâğıt torbayla gidiyor.. kâğıt torbanın bir tarafında intihar dükkânı yazısı var.. öbür tarafında ise şu yazı okunuyor : hayatta başarılı olmadınız mı.. bize gelin, ölümünüzü başaracaksınız.. ‘lucréce’ kadın müşteriyi selamlıyor : ‘elveda, madam’ sonra tekrar telefonu alıyor eline :

- alo.. siz misiniz mösyö ‘çang..’ tabii ki hatırladım sizi : ip, bu sabah,değil mi.. siz.. bizi mi istiyorsunuz.. duyamıyorum (müşteri cep telefonundan konuşuyor büyük olasılıkla).. bizi cenazenize mi davet ediyorsunuz.. ah, çok naziksiniz.. ama ne zaman cenaze.. ip boynunuzda mı.. o zaman, bugün salı, yarın çarşamba.. yani tören perşembe günü olur.. ayrılmayın, eşime sorayım..

..

- birçok insan acemilik ediyor.. biliyor musunuz, yüz elli bin insan intihara teşebbüs ediyor ve yüz otuz sekiz bini başarılı olamıyor.. ve bu insanların çoğu daha sonra tekerlekli sandalyeye mahkûm olarak yaşıyor, yaşam boyu sakat kalıyorlar, halbuki bizde.. bizim intiharlarımız garantilidir.. ölüm ya da para geri verilir.. haydi, haydi, pişman olmayacaksınız bu alışverişten, sizin gibi bir atlet.. derin bir nefes alıyorsunuz ve hop, iş bitiyor.. ayrıca her zaman şunu söylerim, insan bir kez ölür, unutulmaz bir an olması gerekir..

..

‘vefat nedeniyle açığız..’ giriş kapısında dışarıya dönük olarak asılmış olan ve bir vantuzla tutturulan küçük ilanın yazılı olduğu levha çıngırak çaldığında oynuyor.. kapı çerçevesinin üst kısmında küçük bir çan gibi duran demir çubuklardan oluşan küçük bir iskeletten bir ‘requiem’in ölüm notaları dökülüyor.. ‘lucréce’ başını çeviriyor ve bir genç kızın içeri girdiğini görüyor :

- sen büyük değilsin ki.. kaç yaşındasın.. on iki, on üç..

- on beş.. diyor ve yalan söylüyor yeniyetme.. zehirli şeker isteyecektim madam..

- ah, şeker.. şekerler.. ne güzel düşünüyorsun.. öldüren şekerlerimiz bizim, tek bir tane alabilirsin.. sınıftaki bütün arkadaşlarına dağıtacak değilsin herhalde.. ‘montherlant’ lisesini ya da ‘gerard de nerval’ kolejini yok edecek halimiz yok.. diye devam ediyor ‘lucréce’ ve şeker dolu bir kavanozun kapağını açıyor bir yandan da.. tabanca mermisi gibi bunlar, tek tek satılıyor.. beynine  bir mermi atan ikincisine gerek duymaz.. bir kutu istiyorsa  başka bir niyeti vardır.. bizim işimiz katil üretmek değil tabii ki.. hadi bakalım, tercihini yap.. ama iyi yap çünkü bu kavanozda sadece iki şekerden biri ölümcül.. yasalara göre çocuklara bir şans bırakılması gerekiyor..

gencecik kız tereddüt ediyor, bir yanda kâğıt ambalajlı öldüren mistral (karayel) çikletleri ve thanatos (ölüm) şekerlemeleri – içinde, yavaş yavaş öldürdüklerinden uzun süre yalanması gereken sarı, yeşil ya da kırmızı mayhoş şeker bulunan yarı kabuklu yumuşakçalar.. pencerenin önünde büyük kâğıt külahlar : erkek çocuklar için çok hoş, mavi renkli ve kız çocuklar için pembe renkli.. yeniyetme kız tercih yapamıyor, sonunda bir tane öldüren mistral alıyor..

- niçin ölmek istiyorsun.. diye soruyor annesinin yanında oturan ve defterine kocaman güneş resimleri çizen küçük ‘alan..’

- çünkü hayat yaşama zahmetine değmiyor, diye karşılık veriyor aşağı

yukarı kendisiyle aynı yaşta olan kız..”

JEAN TEULÉ

‘İNTİHAR DÜKKÂNI’ , JEAN TEULÉ, Çeviri : İSMAİL YERGUZ, SEL Yayınları, Aralık 2011, 140 Sayfa..